Τι είναι το οιστροβόλωμα και τι συμβαίνει στην εμμηνόπαυση

Όταν μιλάμε για οιστροβόλωμα (oestrobolome) στην πραγματικότητα αναφερόμαστε σε μια ομάδα μικροβίων στο έντερο που επηρεάζουν τον μεταβολισμό των οιστρογόνων. Δεν είναι όργανο ή μέρος του σώματος με φυσική μορφή, είναι μια λειτουργική «ενότητα» του εντερικού μικροβιώματος που συμμετέχει στη ρύθμιση των ορμονών μας.

Το σώμα δεν παράγει οιστρογόνα μόνο στις ωοθήκες. Υπάρχει διαρκής κύκλος ορμονών όπου τα οιστρογόνα που κυκλοφορούν στο αίμα φτάνουν στο ήπαρ για να μεταβολιστούν, στη συνέχεια απεκκρίνονται στη χολή και κατόπιν στο έντερο. Εκεί, το οιστροβόλωμα μπορεί να μπορεί να επηρεάσει την επανακυκλοφορία-αυτό είναι κρίσιμο για την ορμονική ισορροπία μας. Εξηγώντας το απλά, το οιστροβόλωμα καθορίζει εν μέρει πόσα οιστρογόνα μένουν στον οργανισμό και πόσα φεύγουν. Στη δράση του Create Health, 14-15 Φεβρουαρίου, για την Εντερική και Ορμονική Επαναφορά, θα έχετε την ευκαιρία να αποκτήσετε πρόσβαση σε γνώση που αφορά άμεσα το μικροβίωμα του εντέρου, το οιστροβόλωμα και όλη την αλληλεπίδραση εντέρου-ορμονών στην προεμμηνόπαυση-εμμηνόπαυση, ως ένα σκαλοπάτι για την επίλυση των προβλημάτων που μας ταλαιπωρούν σε αυτή τη φάση της ζωής.

Πώς λειτουργεί στην πράξη
Όταν τα οιστρογόνα μεταβολιστούν στο ήπαρ, μετατρέπονται σε ενώσεις που συνδέονται με τα γλυκουρονικά άλατα και απεκκρίνονται στη χολή. Φτάνοντας στο έντερο, ορισμένα βακτήρια μπορούν να αποσυνδέσουν αυτές τις ενώσεις με ένζυμα όπως β-γλυκουρονιδάση κι όταν γίνει αυτή η αποσύνδεση, τα οιστρογόνα μπορούν να επαναπορροφηθούν στην κυκλοφορία και να επανέλθουν στο σώμα, επηρεάζοντας τα επίπεδα οιστρογόνων συνολικά. Αντίθετα, εάν αυτά τα μικρόβια είναι λίγα ή υπολειτουργούν, τα οιστρογόνα αποβάλλονται και δεν επανέρχονται στον οργανισμό. Αυτό που κάνει το οιστροβόλωμα σημαντικό είναι ότι επιδρά στην αποτελεσματικότητα του ενδοκρινικού κύκλου όχι μόνο μέσω παραγωγής αλλά μέσω ελέγχου επανακυκλοφορίας. Με απλά λόγια, μπορεί να «επαυξάνει» ή να «κατεβάζει» το επίπεδο οιστρογόνων χωρίς να αλλάζει άμεσα η παραγωγή από τις ωοθήκες.

Σύνδεση με την εμμηνόπαυση
Κατά την εμμηνόπαυση, οι ωοθήκες μειώνουν σταδιακά την παραγωγή οιστρογόνων, ειδικά οιστραδιόλης -αυτό είναι γνωστό και κατανοητό. Αυτό που αρχίζει να γίνεται εμφανές από την επιστήμη είναι ότι το οιστροβόλωμα παίζει σημαντικό ρόλο στο πόσο «ορατά» γίνονται τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης και στο πώς το σώμα σας διαχειρίζεται τα λιγοστά οιστρογόνα που ακόμη υπάρχουν. Για παράδειγμα, δύο γυναίκες με παρόμοια παραγωγή οιστρογόνων από τις ωοθήκες μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικά επίπεδα οιστρογόνων στο αίμα ανάλογα με τη σύνθεση του οιστροβολώματος. Η γυναίκα με πλουσιότερο, πιο ενεργό οιστροβόλωμα μπορεί να επανακυκλοφορεί περισσότερα οιστρογόνα, με αποτέλεσμα να έχει πιο ήπια συμπτώματα όπως λιγότερες εξάψεις ή πιο σταθερή διάθεση. Αντίθετα, μια άλλη γυναίκα μπορεί να παρουσιάσει πιο έντονα συμπτώματα, επειδή το μικροβίωμά της δεν επανακυκλοφορεί αποτελεσματικά τα οιστρογόνα. Έρευνες δείχνουν ότι η σύνθεση της εντερικής μικροχλωρίδας επηρεάζει τον μεταβολισμό των οιστρογόνων μέσω του οιστροβολώματος, τροποποιώντας έτσι την ισορροπία τους στον οργανισμό. Αυτό συμβαίνει γιατί συγκεκριμένα μικρόβια στο έντερο φέρουν γονίδια για ένζυμα (όπως β‑γλυκουρονιδάση και άλλα) που αποσυνδέουν τα οιστρογόνα από ενώσεις που τα καθιστούν «ανενεργά» για την απέκκριση. Τα ένζυμα αυτά επιτρέπουν στα οιστρογόνα να επανέρχονται στην κυκλοφορία αντί να αποβάλλονται, και με αυτό τον τρόπο επηρεάζουν τα επίπεδα οιστρογόνων που είναι διαθέσιμα στο σώμα. Επίσης, η σχέση μεταξύ εντέρου και ορμονών δεν είναι μονοδιάστατη. Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει σχέση μεταξύ χαμηλής μικροβιακής ποικιλότητας και συμπτωμάτων εμμηνόπαυσης, ενώ άλλες αναφέρουν ότι αλλαγές στη διατροφή που ενισχύουν ένα πιο ευεργετικό μικροβίωμα, μπορούν να μετριάσουν τα συμπτώματα.

Τι σημαίνει αυτό καθημερινά για εσάς
Όταν σκεφτόμαστε την εμμηνόπαυση, επικεντρωνόμαστε συχνά στις ωοθήκες και την παραγωγή οιστρογόνων. Αυτό είναι σωστό, αλλά δεν είναι το μοναδικό σημείο ελέγχου. Το οιστροβόλωμα, όπως είδαμε, είναι μια επιπλέον παράμετρος: εάν το μικροβίωμά σας είναι υγιές και ισορροπημένο, έχετε περισσότερες πιθανότητες να διατηρήσετε μια πιο ομαλή ορμονική κατάσταση όσο οι ωοθήκες μειώνουν τη λειτουργία τους.

Δεν σημαίνει ότι μπορείτε να αποφύγετε την εμμηνόπαυση –αυτό είναι βιολογικό γεγονός. Αλλά σημαίνει ότι η εντερική υγεία επηρεάζει τα επίπεδα οιστρογόνων που τελικά κυκλοφορούν στο σώμα σας κατά τη διάρκεια αυτής της μετάβασης. Για παράδειγμα, η φροντίδα της μικροχλωρίδας μέσω ισορροπημένης διατροφής, προβιοτικών/πρεβιοτικών, τακτικής άσκησης και περιορισμού παραγόντων που διαταράσσουν το μικροβίωμα (π.χ. υπερβολική χρήση αντιβιοτικών) μπορεί να παίξει ρόλο στο πώς νιώθετε στην καθημερινότητά σας. Επιστημονικές ανασκοπήσεις υποστηρίζουν πως η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες και πολυφαινόλες μπορεί να ευνοήσει κοινότητες βακτηρίων που συνδέονται με ευεργετική μεταβολική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένης και της διαχείρισης οιστρογόνων.

Πώς επηρεάζει την εμμηνόπαυση
Το οιστροβόλωμα δεν είναι «καθηγητής» που αποφασίζει τι θα συμβεί, αλλά ένας συντελεστής που επηρεάζει τα επίπεδα των οιστρογόνων σας. Αυτό σημαίνει ότι:

• Μπορεί να επηρεάσει την ένταση των συμπτωμάτων σας
• Μπορεί να αλλάξει πώς το σώμα σας μεταβολίζει και επαναχρησιμοποιεί τα οιστρογόνα
• Μπορεί να «εξομαλύνει» κάποιες διακυμάνσεις που οφείλονται στη μείωση παραγωγής από τις ωοθήκες

Τελικά, ο ρόλος του οιστροβολώματος είναι να ενσωματώνει τη λειτουργία του εντέρου στην ενδοκρινική ισορροπία σας. Δεν αντικαθιστά τη βιολογία της εμμηνόπαυσης, αλλά αποτελεί μια σημαντική πλευρά που αξίζει να λαμβάνεται υπόψη όσο οι επιστήμονες εμβαθύνουν στην πολύπλοκη σχέση εντέρου και ορμονών.

Ποιες αλλαγές στη διατροφή και την καθημερινότητα μπορούν να βοηθήσουν
Ένας πρακτικός τρόπος να υποστηρίξετε το οιστροβόλωμά σας είναι μέσω στοχευμένων αλλαγών στη διατροφή και τον τρόπο ζωής. Η αύξηση τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες, όπως λαχανικά, φρούτα, όσπρια και ολικής άλεσης δημητριακά, βοηθά στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου τα ωφέλιμα βακτήρια μπορούν να αναπτυχθούν και να επανακυκλοφορούν οιστρογόνα πιο αποτελεσματικά. Οι τροφές με πρεβιοτικά και προβιοτικά, όπως γιαούρτι, κεφίρ, ξινολάχανο, kimchi και συμπληρώματα προβιοτικών, μπορούν να ενισχύσουν την ποικιλία και τη λειτουργία του εντερικού μικροβιώματος. Επιπλέον, η τακτική φυσική δραστηριότητα, ο περιορισμός υπερβολικής κατανάλωσης αντιβιοτικών και η μείωση επεξεργασμένων τροφών και σακχάρων μπορούν να διατηρήσουν το οιστροβόλωμα ενεργό και ισορροπημένο. Οι μελέτες υποστηρίζουν ότι τέτοιες αλλαγές μπορεί να μεταφραστούν σε πιο ήπια συμπτώματα εμμηνόπαυσης, όπως λιγότερες εξάψεις, σταθερότερη διάθεση και καλύτερη ενέργεια.

Πηγές
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38342595/
https://www.frontiersin.org/journals/endocrinology/articles/10.3389/fendo.2025.1562332/full
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7145029/
https://www.mdpi.com/2072-6643/15/6/1539
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9239235/